And Domino Film Goes On
คอหนังคงรู้จักป้าเจนกันดี นักแสดงเจ้าประจำในหนังของ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล (ซึ่งผู้กำกับปาล์มทองเมืองคานส์ได้ร่วมลงขันให้แก่ภาพยนตร์ของเราด้วย – ขอขอบคุณมา ณ ที่นี้) น้ำใจจากป้าเจนที่มาร่วมสนุกกับทีมงาน พวกเราขอแสดงความขอบคุณอย่างซาบซึ้งสูงสุด ณ ที่นี้
Domino Film Experiment Starts now!
หนังโดมิโน่กำลังอยู่ในระหว่างเตรียมงานถ่ายทำ คาดว่าหากไม่ติดปัญหาน้ำท่วมหรืออื่น ๆ คงจะเริ่มถ่ายทำได้ในเดือนธันวาคม
ด้วยความเอื้อเฟื้อของ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) ได้เอื้อเฟื้อให้ทีมหนังคนยากได้มีห้องทำงานใจกลางเมืองหลวง ณ สี่แยกปทุมวัน เป็นเวลา 1 เดือน จึงขอแสดงความขอบคุณมา ณ ที่นี้
เงินบริจาคที่ทุกท่านมอบให้โครงการหนังโดมิโน่และรวบรวมได้ในขณะนี้ประมาณ 1 แสน 4 พันกว่าบาทนั้น ทางทีมงานขอน้อมรับไว้ด้วยความขอบคุณยิ่ง (ติดตามคลิ้กดูยอดเงินปัจจุบันได้ที่ลิ้งค์ด้านล่าง http://dominofilm.blogspot.com/2011/04/supporters.html)
ยายหมอนนั้นอาศัยอยู่ในสลัมซึ่งข้างๆ บ้านของแกนั้นเป็นที่รกร้าง แกเรียกมันว่าเป็นสวนของแก สวนซึ่งบางวันคนข้างบ้านก็มาเล่นเป็นนายทหารต่อต้านสงครามอิสราเอล ปาเลสไตน์ วันหนึ่งยายหมอนพบว่าข้างบ้านแกมีคนมาสร้างพิพิธภัณฑ์อะไรก็ไม่รู้ในชั่วข้ามคืน ตั้งชื่อว่า พิพิธภัณฑ์แห่งแสง แต่ในพิพิธภัณฑ์กลับมืดสนิท ยายหมอนเดินเข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์โดยการคลำทางไปในความมืด มีแสงไฟฉายส่องใบหน้าของแกที่เดินเข้าไปในความมืด แกหลงทางวนเวียนอยู่ในนั้น แล้วกลับมาโผล่ออกที่ดอนเมือง โดยไม่รู้ตัว การท่องพิพิธภัณฑ์ของแกโดนบันทึกภาพไว้โดยนักศึกษาคนหนึ่ง เขาเอาเรื่องของแกไปตัดต่อเป็นหนังสยองขวัญส่งอาจารย์ โดยทำลายขนบหนังสยองขวัญทั้งหมดที่เคยมีลง ผลก็คืออาจารย์โมโหมากไอ้เด็กสอนไม่รู้จักจำ อาจารย์เผลอหลุดสบถ ขณะคอมเมนท์งานซึ่งไม่รู้ว่ามันเป็นเพราะแกคันคะเยอจากอาการผื่นแพ้ หรือเพราะโมโหกันแน่ อาจารย์คอมเมนท์ทุกฉากในหนังเรื่องนั้น คอมเมนท์ดุเดือดจนน่าตระหนกตกใจราวกับแกเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านภาพยนตร์ หลังเสร็จงานอาจารย์ไม่สามารถทนอาการคันคะเยอได้อีกต่อไป เขาไปพบหมอผู้ซึ่งบอกว่าปัญหาของเขาเกิดจากภาวะภูมิไวเกินต่อสารคัดหลั่งของชายคนรัก นั่นยิ่งทำให้ทุกสิ่งทุกอย่างแย่ลง หนังแย่ยายแก่ของลูกศิษย์ที่เขาไม่ชอบหน้า อาการคันคะเยอไม่รู้จบ คนรักที่ไม่เข้าใจว่าทำไมเขาถึงบ่ายเบี่ยงไม่ยอมมีอะไรด้วยทำให้ทุกอย่างแย่ลงไปอีก ถึงที่สุดอาจารย์คนดังกล่าวจึงออกไปข้างนอกและถูกงูผีกัดตาย
เด็กผู้หญิงที่ค้นพบว่าย่าสั่งซื้อดิลโดทางไปรษณีย์ และได้รับค่าจ้างจากคุณย่าในการทำให้นางอิ่มซึ้งถึงเพศรส เด็กสาวที่นอนกับผู้ชายไปทั่ว และแทนที่จะรับค่าจ้างกลับยินดีจ่ายให้ชายที่มานอนกับเธอ เธอแท้งตอนเคารพเพลงชาติและไม่ได้ยี่หระกับคุณค่าความเป็นหญิงอื่นใด ศิลปินสาวแม่นางแก้วมังกรที่เปิดบ้านให้ผู้ชมได้พบกับงานศิลปะชิ้นใหม่นั่นคือการเดินเข้ามารับชมเธอ, ศิลปินกระทำการช่วยตัวเอง หรือคู่รักชายชายที่กำลังเจอมรสุมชีวิตรักเนื่องจากฝ่ายหนึ่งเกิดอาการผื่นแพ้รุนแรงต่อสารคัดหลั่งจากร่างกายของอีกฝ่ายหนึ่ง เหล่านี้คือบรรดาตัวละครพิลึกพิลั่นของรัชฏ์ภูมิ บุญบัญชาโชค
แน่นอนว่านี่สุ่มเสี่ยงจะเป็นเพียงแฟนตาซีเพ้อฝันของผู้ชาย แต่ในทุกตัวละครหญิงของรัชฏ์ภูมิล้วนไม่มีประนีประนอม พวกเธอก้าวล้ำข้ามเส้นโดยไม่ได้เป็นตัวตลกเปิ่นเป๋อ (มันจะถูกนำเสนอออกมานเชิงขบขัน) ในทางตรงกันข้ามการกระทำของพวกเธอนั้น เข้าขั้นท้าทายการรับรู้ความเป็นหญิงของสังคมหลัก การนิยามเป้าหมาย หน้าที่ของความเป็นหญิงในสังคมชายเป็นใหญ่ดูเหมือนจะเป็นสิ่งที่รัชฏ์ภูมิสนใจเป็นอย่างยิ่ง
เฉลิมเกียรติ แซ่หย่องเริ่มปรากฏตัวในเทศกาลหนังสั้นสองปีก่อนกับหนังประหลาดๆที่ชื่อ PERU TIME (กู่ก้องร้องบอกรักนิรันดร)ที่เป็นเพียงการถ่ายภาพของทุ่งหญ้าริมทางอันมีปั้นจั่นยักษ์เคลื่อนไหวอยู่ไกลๆ กล้องตั้งนิ่งยาวนานตลอดเวลาเกือบแปดนาที ฉากเดียวเดี่ยวโดดแทรกด้วยการขึ้นตัวหนังสือภาษาต่างดาววกไปวนมา หนังทำให้หลายคนเหวอ หลายคนปฏิเสธ และหลายคนตื่นเต้น ตามด้วย ‘ฆาตรกรรมสวาท ประหลาดน่านฟ้า ทำให้คนหายตัวไป’ หนังยอกย้อนซ่อนกลที่อุดมไปด้วยการขึ้น text แสร้งให้เห็นว่าห้องน้ำมหาวิทยาลัย เป็นห้องน้ำในสนามบินสุวรรณภูมิ เด็กนักศึกษาเป็นแอร์โฮสเตส และเล่าคดีฆาตกรรมลึกลับกับแบบต่อหน้าต่อตาโดยผ่านการขึ้นข้อความขึ้นซับไตเติ้ล สับสนวกวนยอกย้อน ในปีต่อมา เฉลิมเกียรติไปไกลมากขึ้นด้วย ‘คำพิพากษาของซาตาน’ หนังที่เล่าเรื่องเขาพระวิหาร สัตว์สูญพันธ์ กรณีพิพาทเหลืองแดง โดยอาศัยภาพแทนประหลาดๆ อย่างเช่นชายผู้ถูกยิงตายในทุ่งร้างข้างบิ๊กซี (ขึ้นข้อความว่าประเทศในแถบอเมริกาใต้) หรือเด็กหนุ่มสาวในห้องโรงแรม คุณป้ารีดผ้า สลับกับข้อความจากเวบบอร์ดในเรื่องต่างๆ และคำอธิบายเกี่ยวกับสัตว์สงวนปรากฏเป็น text ซ้อนมา ใน ‘สถานต่างอากาศ’ เขาถ่ายภาพโฮมวีดีโอโดยใช้กล้องทุกรูปแบบที่หาได้ และในสารคดี ‘บางคนที่ตกค้างอยู่ในความทรงจำ’ เฉลิมเกียรติทำสารคดีเกี่ยวกับดอนเมือง โดยขึ้นเป็น text ให้ทุกคนอ่านจนจบ แนบบทสัมภาษณ์ในครึ่งแรก ก่อนที่ครึ่งหลังหนังจะเป็นเพียงภาพล้วนๆของการหวนหาอาลัย ทั้งสถานที่ ผู้คน ความทรงจำซึ่งในเวลาต่อมาเขาให้สัมภาษณ์ว่า เขาทำหนังเรื่องนี้เพราะในช่วงเวลานั้นพ่อกับแม่ของเขาได้ขึ้นเครื่องบินเป็นครั้งแรกในชีวิต ขณะเดียวกันหญิงสาวที่เขาเคยแอบชอบ มีความใฝ่ฝันจะเป็นแอร์โอสเตส หนังจึงกลายเป็นภาพของความทรงจำอันแสนหวาน แตกหักกับงานสารคดีที่ท้าทายขนบสารคดีในคราวเดียว และล่าสุดใน พิพิธภัณฑ์แห่งแสง เฉลิมเกียรติใช้ความมืดเป็นแก่นแกนหลักในการฉายภาพผู้คนที่พากันไปส่องไฟฉายดูพิพิธภัณฑ์แสงในความมืดมิด การเล่นซ้ำไปซ้ำมาของฟุตเตจเดิมสลับตำแหน่งแห่งที่ และความมืดอันเข้มข้น
อาจจะบอกได้ว่าเขาทำหนังประหลาด ที่ดูเหมือนคนทำหนังไม่เป็น การขึ้นข้อความแทนการลำดับภาพอาจทำให้ใครต่อใครพากันมองว่าหนังของเฉลิมเกียรตินั้นอ่อนด้อย หากสิ่งที่น่าสนใจในหนังของเฉลิมเกียรติก็คือการเล่นกับตัว text นั้นอยู่เอง ขอบเขตของ text ในสื่อภาพยนตร์ text ของเฉลิมเกียรติ เป็นทั้งผู้เล่า ในขณะเดียวกันก็รับหน้าที่ดึงคนดูออกจากการเล่า text ในฆาตรกรรมสวาท ทำหน้าที่บอกตำแหน่งแห่งที่ เล่าเรื่อง ขณะเดียวกันก็ยั่วล้อตัวมันเอง (เช่นการขึ้น text ให้เห็นว่านี่เป็นแผ่นผีจากร้านดีวีดี) ขณะที่ คำพิพากษา text สร้างเรื่องเล่าอีกชุดซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกันกับภาพที่กำลังรับชมและไม่ได้มีหน้าที่สร้างเรื่องเล่าให้ภาพด้วยซ้ำ เป็นเพียงการปรากฏซ้อนของถนนสองสายที่มาบรรจบกันกลายเป็นการตีความใหม่ ก่อนที่มันจะไปสุดทางใน บางคนที่ตกค้างในความทรงจำ ที่เปิดเผยให้เห็นว่า text คือปัญหาที่ควรขจัดออกไป กล่าวให้ถูกต้องถ้า text ในหนังเฉลิมเกียรติคือตัวเล่าเรื่อง ซึ่งการเล่าเรื่องไม่ใช่สิ่งสำคัญ แต่คือปัญหากีดขวางการใช้ภาพของเขา
นี่คือสิ่งที่ปรากฏอยู่ในหนังของจุฬญานนท์ ชายชราถ่ายรูปตัวเองที่สถานีรถไฟหัวลำโพง คนรับใช้ชาวพม่าห่อแหนม ผู้คนในบ้านพากันหลับใหลไปหมด วัตถุทรงกลมหน้ากล้องที่อาจจะมาจากแสงสะท้อน ข้อสอบที่เอามาขึ้นจอกันให้ลองทำเล่นๆ คาราโอเกะ และภาพขาวดำถ่ายชุมชนนางเลิ้ง ภาพของจุฬญานนท์ไม่อาจเป็นหลักประกันต่อเรื่องที่เขาเล่าได้จริงๆ หรอก เพราะสิ่งที่สำคัญที่สุดในการดูหนังของจุฬญานนท์คือการปะทะสังสรรค์ของจินตนาการจากภาพที่เรามองเห็นต่างหาก
หนังในช่วงหลังของจุฬญานนท์ขยับขยายมาสู่แง่มุมทางการเมืองมากขึ้น คาราโอเกะเพลงแผ่เมตตาเป็นการแสดงมุมมองทางการเมืองต่อเสื้อสองสีที่หยิบมาเสียดสีได้อย่างขบขัน (แม้อาจจะชวนให้รู้สึกถึงความไร้เดียงสาอยู่บ้าง) หากใน แบบทดสอบวิชาการเมืองไทยร่วมสมัย จุฬญานนท์ก็ร้ายกาจพอจะโยนคำถามแสบทรวงใส่หน้าผู้ชมโดยการทำหนังให้เป็นเหมือนพาวเวอร์พอยท์ข้อสอบ ว่าด้วยการเมืองไทยร่วมสมัย ก่อนที่เขาจะทำสารคดีที่หนักหน่วง ร้ายกาจและทรงพลังอย่าง ประวัติย่อของความทรงจำ ใครคนอื่นอาจทำเรื่องเสื้อเหลือง เรื่องซ่าหริ่ม เรื่องเสื้อแดง แต่จุฬญานนท์กลับเลือกสัมภาษณ์แม่คนหนึ่งในชุมชนนางเลิ้ง (หนังทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในเทศกาลของชุมชนนางเลิ้ง) ที่ลูกชายของเธอถูกเสื้อแดงยิงตายในสงกรานต์เลือด ภาพของชุมชนนางเลิ้งสีขาวดำ ถูกสอดแทรกด้วยวัตถุทรงกลมประหลาดประดุขภาพวิญญาณล่องลอยไปมา ประกอบเสียงการสัมภาษณ์ที่หนักหน่วงตราตรึงทรงพลังซึ่ไม่ได้กล่าวโทษทางการเมืองต่อผู้ใด หากเป็นเสียงสัมภาษณ์ของหญิงคนหนึ่งที่เธอสูญเสียลูกเธอไปแล้ว นับเป็นการย้อนรอยทุกสีเสื้อได้อย่างกล้าหาญยิ่ง
วชร กัณหาเพิ่งทำหนังจริงจังได้ไม่กี่ปี แต่ในไม่กี่ปีที่ว่าเขากลับทำหนังออกมาจำนวนมาก ทั้งการไปช่วยคนอื่น ทำหนังของตัวเอง หรือไปเล่นหนังให้คนอื่น รวมไปรวมมาอาจจะเกือบสามสิบเรื่องและยังเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในอัตราเร่งที่น่าตื่นเต้น!
ใน ‘เฟื่อง’หนังเรื่องดังที่สุดของพวกเขา เป็นหนังที่เหมาะเจาะกับการเปิดตัวให้รู้จักพวกเขา คนหนุ่มในห้องเช่ามืดๆ สุมหัวกันอ่านบทกวี ฟังเพลงร๊อค วาดรูป เล่นละคร เฟื่องแทบไม่ประนีประนอมต่อผู้ชม มันคือการประกาศการมาถึงของกลุ่มคนหนุ่มที่เร่าร้อนด้วยแรงปรารถนาทางศิลปะ สับสนอ่อนไหวต่อการเข้าใจโลก และพวกเขากำลังจะระเบิดพลังออกมา ใน ‘แกะแดง’ พวกเขาก็ทำแบบนั้นอีกเช่นกัน คนหนุ่มในห้องเช่าในวันที่มีการ ‘ขอคืนพื้นที่’จากผู้ชุมนุม แกะแดงพลุ่งพล่านไปด้วยความแค้นเคืองเคียดขึ้งที่พวกเขามีต่อเหตุบ้านการเมือง และพวกเขาเหวี่ยงทุกอย่างลงต่อหน้ากล้อง ระบายความเกรี้ยวกราดอย่างไม่ปรานีปราศรัย
หลังจากฉายหนังของ เฉลิมเกียรติ แซ่หย่อง และ จุฬญาณนนท์ ศิริผล กันไปแล้วในเดือนก่อน ๆ คราวนี้งานเปลี่ยนเถิดชาวไทย ของ Chiangmai Now ก็ถึงคราวของนักทำหนังโดมิโน่อีกคน คราวนี้คือคิวของ รัชฏ์ภูมิ บุญบัญชาโชค และงานฉายหนังสั้นเกือบทุกเรื่องของเขา วันเสาร์ 4 มิถุนายน 2554 15.00-18.00 น.
ถึงขณะนี้ยังไม่มีคนแปลกหน้าบริจาคให้โครงการหนังโดมิโน่ ด้วยคงมองว่าหนังยังเป็นเรื่องการสนองตัณหาส่วนตัวของพวกอยากเด่นอยากดัง (ที่สามารถขายหนังเป็นสินค้าได้ทีหลังอีก) นี่หากเป็นกรณีของหมาโดนทำร้ายหรือเรื่องราษฎร์เรื่องหลวง และนักกีฬาเหรียญทองตกยาก มันคงไม่มาจบในรูปแบบนี้ ประเด็นนี้ไม่รวมแค่เฉพาะเรา แต่ยังรวมถึงกิจกรรมทางศิลปะวัฒนธรรมทุกสาขา โดยเฉพาะกลุ่มละครเวทีอิสระที่อยู่ได้ทุกวันนี้อย่างยากเย็น เป็นไปได้อย่างไรที่ละครเวทีรอบหนึ่งมีคนดูแค่คนเดียวหรือสองคน สังคมที่แฟนเพลงไม่สนับสนุนกันเอง มันจะพบตอนจบแบบอื่นได้อย่างไร
ข่าวหนังโดมิโน่ได้ลงในนนิตยสาร Esquire พฤษภาคม 2011
ปก Matthew McConnaughey
(ขอขอบคุณ วรัญญู อินทรกำแหง และกองบรรณาธิการ Esquire Thailand ไว้ ณ ที่นี้)
Werner Herzog พูดถึงเหตุผลว่าทำไมเขาถึงต้องดิ้นรน 3- 4 ปี เข็นเรือข้ามภูเขาถ่ายหนังให้จบใน Fitzcarraldo ดีกว่าที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไปอย่างไร้ค่า
“ผมไม่ยอมหรอก ถ้าผมอยู่โดยไม่มีความฝัน ผมก็คงไม่ต่างจากฝูงวัวตามท้องทุ่ง ผมต้องอยู่หรือตายไปพร้อมโครงการนี้”
